• r

 

İlçemiz "ERMENEK"

İli : KARAMAN

İlçe nüfusu : 29. 558                                                                                                  

Yüzölçümü : 1645 km

        Ermenek, doğusunda Mersin’in Mut, güneyinde Gülnar ve Anamur  ilçeleri, batısında Karaman’ın Sarıveliler, kuzeybatısında Başyayla ilçeleri ile kuzeyinde Karaman merkez köylerinin sınırları ile çevrili 1645 kilometre kare toprağı ve 31 Aralık 2015 sayımına göre köyleri ile birlikte 29.558 nüfuslu bir ilçedir. Bulunduğu Taşeli Platosu, Türkiye’nin nüfus yönünden en tenha yerlerinden biridir. Yörede kilometre kareye düşen insan sayısı yaklaşık 22 kişi düşerken Ermenek’te bu sayı 18 kişiye inmektedir. Dağlık, ormanlık sarp kayaların bulunduğu bir platoda doğal kayalıklarla çevrili bir kalenin önünde kurulmuş tarihi derinliği olan bir ilçedir.

        Hititler, Romalılar, Bizanslılar, Anadolu Selçukluları, Karaman Beyliği, Osmanlılar ve Cumhuriyet Dönemi’nde süre gelen zengin bir tarihi vardır. Adını, şehri fetheden Romalı general Germanius’tan aldığı rivayet edilir. Germanius’a izafeten adı Germanikopolis , Ermenak, bilahare Ermenek olmuştur.

        Bizans Dönemi’nde Dağlık Kilikya’nın en önemli merkezidir. Dekapolis’in başkenti Germanikupolis’tiir. Kendisi bir Taşeil çocuğu olan İmparator Zenon ( Elmayurdu/ Büyükkarapınar ) zamanında başkent Dekapolis ve diğer kentler, Titiupolis, Domiitopolis, Zenonopolis, Neapolis, Lassasis Eirenupolis Diokaisareia, Daliasndos, Klaudipolis, … gibi kentler ve yolları büyük imar görmüştür.**

   

       Taşeli Yöresi ( Ermenek- Sarıveliler -Başyayla ), tarih boyunca deniz tarafından gelen korsanlara ve Ova’dan gelen tehlikeler karşı insanların doğal bir sığınak alanı olmuştur.

        Yöre insanının karakterine, zamanla zor coğrafi şartlar ve beşeri münasebetler damgasını vurmuş, denizden ve kuzeyden (ovadan ) gelen düşman saldırılarına karşı kendini koruma güdüsü geliştirerek, buyruk altında yaşamasını sevmeyen, müstakil yaşamaya alışmış, kavgacı, itaatsiz, idaresi zor olan insan yapısı ortaya çıkmıştır. Taşeli Yöresi’nin büyük bir kısmını kapsayan İzavriya ( İsauria )halkı Hristiyanlığın ilk yıllarında da bu yöreyi sığınak olarak kullanmıştır.

        Anadolu Selçuklu Devleti’niin büyük hükümdarı Sultan II. Kılıç Arslan zamanında Çukurova Ermenileri ile savaşılarak Sınırlar Silifke’ye kadar genişlettiler ( 1178 ). II. Kılıç Arslan zamanında Türkistan’dan gelen yüzbinlerce Türk göçmeni Anadolu’ya yerleştirildi.

        Oğuzların Afşar boyundan olan Karamanoğulları Anadolu Selçuklu Sultanı I. Alaeddin Keykubâd tarafından Ermenek ve Çevresi’ne yerleştirildi ( 1228 ). Karaman oymağının başında bulunan Nûre Sûfî Taşeli Yöresi Hristiyanları ile savaşarak topraklarını genişletti. Ölümünden sonra beyliğin başına Kerimüddin Karaman geçti ( 1256 ). Beylik bu tarihte kuruldu. Karaman Bey’in ölümünden sonra yerine oğlu Şemseddin Mehmet geçti. Her yıl Selçuklulara verdiği vergiyi kesti. Zamanla Selçuklulara ve Moğollara karşı mücadele etti. Konya’yı ele geçirdi. Gıyaseddin Siyavuşu hükümdar yaptı. Resmi yazışmaların Türkçe olmasını bir fermanla ilan etti ( 13 Mayıs 1277). Mehmet Bey’in buyruğu üzerine her yıl Ermenek Balkusan’da Türk Dil Bayramı etkinlikleri törenle kutlanır.

        XII. ve XIII. Yüz yıllarda Moğol baskıları ve Haçlı Seferleri Taşeli Yönesi’nde yaşayan Hristiyanları ve iç kesimlerde yaşayan Türkleri de olumsuz olarak etkilemiştir. Yöre halkının yaşam şartlarını güçleştirmiştir.

        Anadolu Selçukluların zayıflaması ile Anadolu Türk Birliğini kurmak için mücadele eden Karaman ve Osmanlı Beyliği arasındaki mücadelede Osmanlı Beyliği Fatih Dönemi’nde Rum Ahmet Paşa ve sonra Gedik Ahmet Paşa tarafından gönderilen kuvvetler karşısında Karaman Beylerinden olan Pir Ahmet Mennan Kalesi’ne sığınmış, orda savaşırken öldüğü ya da öldürüldüğü sanılmaktadır ( 1472 ). Son Karaman Beyi Kasım Bey’in 1483 yılında ölmesi ile Beylik tamamen Osmanlı egemenliğine girmiştir.

        Karaman Beyliği Dönemi’nde Ermenek ve çevresinde, toplumsal ihtiyaçları karşılayan için çok sayıda cami, mescit, medrese, zaviye, hamam, köprü, çeşme yapılmış, kurumları yaşatmak ve süreklilik kazandırmak için çok sayıda vakıflar kurulmuştur.

        Ermenek 1530’lu yıllarda Karaman Eyaleti’ne bağlı İÇ-İL ‘in sancak merkezidir. 1864 yılında ülke yönetiminde yeni bir takım düzenlemeler yapıldı. Bu düzenlemeye göre taşra yönetim birimleri vilayet, liva (sancak ), kaza ,köy diye birimlere ayrıldı.1871’de köy ile kaza arasına nahiye yeni bir yönetim birimi olarak girdi. Nahiyelerin statüleri sona erinceye kadar Kazancı, Tepebaşı ve Göktepe Ermenek ilçesinin nahiyeleri olarak işlevini sürdürdü.

        1845 yılında İçel Sancak merkezi olmuştur. 1871 yılında sancak merkezi Silifke’ye taşınmış. Ermenek 1910-1915 yıllarında Konya iline bağlanmış, 1915’te tekrar İçel Sancak merkezine, 1919 yılında da ise tekrar Konya iline bağlanmıştır. Ermenek ilçesi, 1989 yılında Karaman il olması ile Karaman’a bağlı bir ilçe hâline gelirken Ermenek’e bağlı Başyayla ve Sarıveliler belediye merkezleri de ilçe statüsüne getirilmiştir

        Kurtuluş Savaşı Dönemi’nde 1920’de çıkan isyanlardan bir tanesi de Bozkır Delibaş isyanıdır. Aslan Mehmet adındaki eşkıyanın Ermenek köylerindeki uzantıları ermenek’i basmışlar ve şehir halkına özelilkle varlıklı kesime dehşet saçan korkular yaşatmışlardır. Şehrin akılıl yöneticileri şehri basmadan isyancılaır bir Nasihat Heyeti göndererek Dindebol (Katranılı) yakınlaırnda oyalamışlar ve onlarla anlaşma yoluna gitmişlerdir. Bu anlaşma sürecinde Konya telgraf hattı kesik olduğundan Silifke’ye jandarma güçlerine haber verilmiş ve Ermenek kentinde ciddi anlamda çatışma yaşanırken isyancılar tepelenmiş ve başı Ermenek Hükûmet Konağı önünde Ankara’nın talimatı doğrultusunda idam edilmiştir.   

      15.09.1934 yılında Ermenek’e HES kurulmuş ve Türkiye’nin Tarsus ve Akşehir’den sonra elektriğe kavuşan üçüncü ilçesi olmuştur.

      Geçen yüz yılın başında hayvancılık ve hayvan ürünleri ve el sanatları ve rençperlikle geçimini sağlayan Ermenek halkı, günümüzde, çok küçük çapta meyvecilik (elma, kiraz, ceviz ) , sebzecilik, ticaret, nakliye, madencilik, çok az sayıda küçükbaş ve büyükbaş hayvancılığı gibi alanlarda faaliyet göstermektedir

   

 

 

Ermenek ilçesinin köyleri, eski adları ile birlikte verilmiştir:

    Günümüzde Ermenek ilçesine bağlı merkez hariç iki belde Güneyyurt ve Kazancı beldeleri ile birlikte (26 ) köyü vardır: Ağaççatı (Çimene), Ardıçkaya (Nadire ), Aşağı Çağlar ( Aşağı İzvit ), Balkusan , Boyalık, Çamlıca (Muğallar ), Çavuş, Elmayurdu (İznebol ), Esikce, Evsin (İmsi ), Gökçekent ( Akmanastır ), Gökçeseki, Görmeli (Üçbölük ), İkizçınar (İerenepolis ), Katranlı (Dindebol ), Kayaönü ( Ezvendi ), Olukpınar (Kopukoluk ) , Pamuklu ( Cenne ), Pınarönü (Eresiller ),Sarıvadi, Tepebaşı (Halimiye ),Yalındal ( Arnava ), Yaylapazarı ( Zeyve ), Yerbağ ( Güzve ), Yeşilköy (Gürmün ) ve Yukarı Çağlar (Yukarı İzvit).

 

     

 

*Şimşek, Hasan , Köyüm Büyükkarapınar,287

** a.g.e.s.286